Phân biệt mảnh tiện và mảnh phay trong gia công CNC

Trong sản xuất hiện đại, gia công CNC giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo độ chính xác, tính ổn định và năng suất. Một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng bề mặt, tuổi thọ dao và hiệu quả gia công chính là dụng cụ cắt, đặc biệt là mảnh dao (insert). Trong số đó, mảnh tiện và mảnh phay là hai loại được sử dụng phổ biến nhất.

Dù cùng có chức năng cắt gọt vật liệu, nhưng mảnh tiện và mảnh phay khác nhau rõ rệt về thiết kế, nguyên lý làm việc và phạm vi ứng dụng. Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp thợ máy, kỹ sư và doanh nghiệp tối ưu quy trình gia công CNC.

Mảnh Tiện Là Gì?

Mảnh tiện là lưỡi cắt rời, được lắp trên cán dao tiện, sử dụng chủ yếu trong các nguyên công tiện trên máy CNC hoặc máy tiện. Trong quá trình tiện, phôi quay, còn dao cắt giữ cố định.

Mảnh tiện thường được dùng cho các nguyên công như:

• Tiện ngoài
• Tiện trong (doa)
• Tiện mặt đầu
• Tiện rãnh
• Tiện ren

Nhờ tính linh hoạt và tiết kiệm chi phí, mảnh tiện rất phù hợp cho sản xuất hàng loạt.

Gia Công Tiện CNC Bằng Mảnh Insert

Trong tiện CNC, việc sử dụng mảnh insert thay cho dao liền khối giúp giảm thời gian dừng máy. Khi lưỡi cắt mòn, chỉ cần xoay hoặc thay mảnh mới mà không phải thay toàn bộ cán dao, từ đó duy trì độ chính xác và nâng cao hiệu suất.

Mảnh Phay Là Gì?

Mảnh phay được sử dụng trên máy phay CNC, nơi dao cắt quay còn phôi đứng yên. Các mảnh này được gắn trên thân dao như dao phay mặt, dao phay vai hoặc dao phay ngón.

Mảnh phay thường dùng trong các nguyên công:

• Phay mặt
• Phay rãnh
• Phay vai
• Phay biên dạng
• Gia công tốc độ cao

Khác với tiện, phay là quá trình cắt gián đoạn, nên mảnh phay cần có độ bền và khả năng chịu va đập cao hơn.

Sự Khác Nhau Giữa Mảnh Tiện và Mảnh Phay

Mặc dù đều dùng để cắt kim loại, mảnh tiện và mảnh phay có nhiều điểm khác biệt:

1. Chuyển động cắt

• Mảnh tiện: phôi quay, dao cắt liên tục
• Mảnh phay: dao quay, cắt gián đoạn

2. Hình dạng và hình học lưỡi cắt

• Mảnh tiện thường sắc hơn, hình học đơn giản
• Mảnh phay có lưỡi cắt gia cường để chịu lực va đập

3. Lực cắt

• Mảnh tiện chịu lực cắt ổn định
• Mảnh phay chịu lực thay đổi liên tục

4. Cách gá lắp

• Mảnh tiện gắn trên cán dao tiện
• Mảnh phay lắp trên thân dao quay

5. Chất lượng bề mặt

• Tiện cho bề mặt mịn, chính xác
• Phay phù hợp bóc tách vật liệu và gia công hình dạng phức tạp

Các Loại Mảnh Dao Trong Gia Công CNC

Các Loại Mảnh Tiện

Mảnh tiện có nhiều hình dạng và cấp vật liệu khác nhau như:

• Tam giác
• Vuông
• Hình thoi
• Tròn

Mỗi loại phù hợp cho tiện thô, tiện tinh hoặc tạo hình biên dạng.

Các Loại Mảnh Phay

Mảnh phay được thiết kế theo từng ứng dụng cụ thể:

• Mảnh phay mặt
• Mảnh phay vai
• Mảnh phay tiến dao cao
• Mảnh phay tròn (button insert)

Nhiều mảnh phay có nhiều lưỡi cắt nhằm tăng tuổi thọ và hiệu suất.

Vai Trò Của Mảnh Carbide Trong Tiện và Phay

Mảnh carbide (cemented carbide) là vật liệu phổ biến nhất trong gia công CNC nhờ độ cứng cao, chịu nhiệt tốt và chống mài mòn vượt trội. Cả mảnh tiện và mảnh phay đều thường được chế tạo từ carbide và phủ các lớp như TiN, TiAlN hoặc CVD.

Ưu điểm của mảnh carbide:

• Tuổi thọ dao dài
• Cho phép cắt ở tốc độ cao
• Cải thiện chất lượng bề mặt
• Đảm bảo độ ổn định khi gia công

Khi Nào Nên Dùng Mảnh Tiện Và Mảnh Phay?

Nên Dùng Mảnh Tiện Khi:

• Gia công chi tiết tròn xoay
• Trục, thanh, chi tiết dạng trụ
• Yêu cầu độ chính xác cao
• Quá trình cắt liên tục

Nên Dùng Mảnh Phay Khi:

• Gia công bề mặt phẳng
• Rãnh, hốc
• Biên dạng phức tạp
• Gia công cắt gián đoạn

Việc chọn đúng loại mảnh giúp tăng năng suất và giảm chi phí dao cụ.

Hiệu Suất và Chi Phí Gia Công

Về chi phí, tiện CNC thường có chi phí vận hành thấp hơn nhờ quá trình cắt ổn định và mòn dao dễ kiểm soát. Mảnh phay có giá cao hơn nhưng đổi lại là khả năng gia công linh hoạt và tốc độ bóc tách vật liệu lớn.

Khi lựa chọn mảnh dao, cần cân nhắc:

• Loại vật liệu gia công
• Tốc độ và lượng chạy dao
• Yêu cầu bề mặt
• Khả năng của máy CNC

Kết Luận

Hiểu rõ sự khác biệt giữa mảnh tiện và mảnh phay là chìa khóa để đạt hiệu quả tối ưu trong gia công CNC. Mảnh tiện phù hợp cho các nguyên công cắt liên tục trên chi tiết tròn xoay, trong khi mảnh phay nổi bật ở khả năng gia công linh hoạt và cắt gián đoạn. Việc lựa chọn đúng loại mảnh, hình học và vật liệu sẽ giúp kéo dài tuổi thọ dao và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Liên hệ tư vấn kỹ thuật

Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp khó khăn trong việc lựa chọn dụng cụ, vận hành, bảo trì hoặc tối ưu hiệu suất thiết bị CNC — Sandatool sẵn sàng hỗ trợ.

???? Liên hệ ngay với Sandatool để được tư vấn miễn phí về:

• Lựa chọn dụng cụ cắt
• Phương án gá kẹp
• Lập trình đường chạy dao phù hợp

Hotline/Zalo: 0908 237 985
Website: www.sandatool.com.vn
Địa chỉ:  32 Đông Hưng Thuận 11, P. Đông Hưng Thuận, Tp. HCM.